چنان كه در قصهء مريم است . بوقت ولادت عيسى چون آن چشمهء آب پديد آمد طهارت كرد و از اندوه ولادت و وحشت غربت برست . و سبب دفع وساوس شيطان است كه مصطفى گفت : « اذا غضب احدكم فليتوضّأ » . و سبب كشف بلا و محنت است ، چنان كه در قصّهء ايّوب پيغامبر است . و ذلك فى قوله تعالى : ارْكُضْ بِرِجْلِكَ هذا مُغْتَسَلٌ بارِدٌ وَ شَرابٌ ، و گفته‌اند : سر طهارت درين اعضاء چهارگانه « 1 » بىهيچ آلايشى كه در آن است ، از دو وجه است : يكى آنكه تا مصطفى ( ص ) فرداى قيامت امّت خود واشناسند ، و از بهر ايشان شفاعت كند ، و نشان آن بود كه رويها دارند روشن و افروخته از روى شستن ، و همچنين دست و پاى و سر ايشان سپيد و روشن و تازه از آب طهارت ، و به يقول النّبي ( ص ) : « ان امّتى يحشرون يوم القيامة غرّا محجلين من آثار الوضوء » . وجه ديگر آنست كه بندهء مملوك چون فروشند ، عادت چنان رفته كه او را بنخاسى برند ، و دست و پاى و روى و سر بر مشترى عرضه كنند ، و اگر چه كنيزك باشد شرع دستورى دهد كه بر رويش نگرند ، و مويش بينند ، و دست و پايش نگرند . فردا مصطفى ( ص ) نخاس قيامت خواهد بود ، و حق جلّ جلاله مشترى ، پس بنده را فرمودند تا امروز اين اعضا را نيك بشويد ، و تا تواند آب از آن نسترد ، و در تجديد طهارت بكوشد ، تا فردا در اعضاء وى نور افزايد ، و چون او را بنخاس خانهء قيامت عرضه كنند ، دست و پاى و روى و سر وى روشن بود و پسنديده . فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً - حكمت در آنكه طهارت از آب يا از خاك گردانيد بوقت ضرورت نه با چيزى ديگر ، آنست كه رب العالمين آدم را از آب و خاك آفريد تا آدمى پيوسته از آن بر آگهى بود ، و شرف خويش در آن بداند ، و شكر اين نعمت بجاى آرد ، و آدم ( ع ) ازين جهت بر ابليس شرف يافت كه ابليس از آتش بود ،

--> ( 1 ) نسخهء ج : چهارگانى .